Trong hai ngày 29 và 30/9, Đền Cửa Lục, phường Bãi Cháy, tổ chức Đại lễ tưởng niệm 726 năm ngày Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn hiển thánh. Các nghi lễ cung nghênh Hội đồng Trần triều, khao hiến quân binh nhà Trần, quan viên dâng tiến Đức Thánh Trần, dâng hương tưởng niệm cùng chương trình văn nghệ tri ân công đức Hưng Đạo vương diễn ra trang trọng, thu hút người dân và du khách thập phương.
Trong dòng người về với lễ hội, có người tìm đến bằng niềm tin tâm linh, có người muốn tìm hiểu thêm về lịch sử nhà Trần, cũng có du khách muốn khám phá một lát cắt khác của văn hóa Hạ Long ngoài những trải nghiệm quen thuộc trên vịnh. Chính sự đan xen ấy tạo nên sức sống riêng cho Đền Cửa Lục – một điểm đến không lớn về quy mô nhưng có khả năng kết nối nhiều lớp giá trị của vùng đất.
Từ ký ức trận thủy chiến đến ngôi đền bên cửa biển
Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn (1228-1300) là vị danh tướng có vai trò đặc biệt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông của nhà Trần. Ông mất ngày 20 tháng 8 năm Canh Tý 1300. Sau khi qua đời, ông được nhân dân tôn xưng là Đức Thánh Trần và được thờ phụng ở nhiều nơi trong cả nước.
Ở Quảng Ninh, không gian thờ Đức Thánh Trần hiện diện tại nhiều địa phương, trong đó có Đền Trần Hưng Đạo ở phường Quảng Yên, Đền Cửa Ông ở phường Cửa Ông, Đền Trần Hưng Đạo ở xã Quảng Hà và Đền Cửa Lục ở phường Bãi Cháy. Những địa điểm này cùng góp phần tạo nên một mạch văn hóa Trần triều đặc sắc trên vùng đất Đông Bắc.
Đền Cửa Lục còn gọi là Cửa Lục linh từ, hay đền Bãi Cháy. Tục truyền, vào khoảng cuối thời Trần ngư dân vạn chài ở đây đã dựng một Am nhỏ, thờ các nghĩa sĩ tử trận trong trận thủy chiến kinh điển Vân Đồn-Lục Thủy bên mép nước Cửa Lục này. Vào khoảng đầu kỷ XIX, nhân dân phát tâm trùng tu xây dựng quy củ, tôn nhang Hưng Đạo Vương hiển Thánh. Theo chính sử trận chiến Vân Đồn – Lục Thủy trong chiến thắng Bạch Đằng năm 1288, khi quân dân nhà Trần dưới sự chỉ huy của Quốc công tiết chế Trần Hưng Đạo đánh bại quân xâm lược Nguyên – Mông.
Nhưng câu chuyện của Đền Cửa Lục không chỉ bắt đầu từ những trang sử chống ngoại xâm. Đây còn là một dấu tích của đời sống tín ngưỡng cư dân vùng biển. Trước kia, người gắn bó với việc hương khói tại đền chủ yếu là ngư dân các làng chài cổ Giang Võng, Trúc Võng trên vịnh Hạ Long. Trong không gian tín ngưỡng ấy, Đức Thánh Trần được phối thờ cùng các yếu tố tín ngưỡng dân gian gắn với biển, núi, sơn trang và tín ngưỡng thờ Mẫu.
Một khoảng lặng văn hóa giữa Bãi Cháy
Thăng trầm của lịch sử từng khiến ngôi đền chỉ còn phế tích sau chiến tranh cùng thời gian mỏi mòn. Năm 2016, Đền Cửa Lục được trùng tu, phục dựng với sự đóng góp của cộng đồng và nguồn lực xã hội hóa. Ngôi đền hiện nay có quy mô khiêm nhường nhưng được đầu tư công phu, sử dụng gỗ lim, các chi tiết chạm khắc tinh xảo; tượng đồng Hưng Đạo vương được đặt trang trọng trong không gian thờ tự.
Giá trị của một điểm đến tâm linh đôi khi không nằm ở sự đồ sộ. Với Đền Cửa Lục, chính quy mô vừa phải, vị trí bên vùng nước và khoảng cách rất gần với trung tâm du lịch Bãi Cháy lại tạo nên một lợi thế riêng.
Du khách đang ở giữa một không gian nghỉ dưỡng, vui chơi, giải trí có thể chỉ cần một hành trình ngắn để bước sang một không gian hoàn toàn khác: tiếng trống, tiếng chiêng, khói hương, mái đền và câu chuyện về một vị danh tướng cách đây hơn bảy thế kỷ.
Đó là sự chuyển cảnh thú vị trong một hành trình du lịch Hạ Long – từ cảnh quan sang lịch sử, từ giải trí sang chiêm nghiệm, từ vẻ đẹp của thiên nhiên sang những giá trị tinh thần được cộng đồng gìn giữ.
Quảng Ninh đang có một hệ thống di sản và sản phẩm du lịch ngày càng phong phú. 8 tháng năm 2026, toàn thành phố đón trên 17,1 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt hơn 51.000 tỷ đồng. Trong bức tranh tăng trưởng ấy, yêu cầu đặt ra không chỉ là đón thêm khách mà còn làm cho mỗi hành trình có thêm trải nghiệm, thêm lý do để du khách ở lại lâu hơn và hiểu sâu hơn về vùng đất mình đến.
Để một ngôi đền trở thành một điểm chạm của hành trình
Năm 2025, khu vực Đền Cửa Lục được đưa vào quy hoạch điều chỉnh phân khu tỷ lệ 1/2.000 Trung tâm du lịch, dịch vụ và vui chơi giải trí cao cấp, phân khu 6 tại các phường Bãi Cháy theo Quyết định số 756/QĐ-UBND ngày 14/3/2025. Khu đất tín ngưỡng rộng hơn 1.110m², với các hạng mục đền thờ Trần Hưng Đạo, đền thờ Mẫu, động sơn trang cùng hệ thống giao thông và cây xanh.
Điều đáng chú ý là quy hoạch và sự phát triển du lịch không nhất thiết phải làm mất đi vẻ trầm mặc vốn có của một ngôi đền. Ngược lại, nếu được tổ chức hợp lý, hạ tầng du lịch có thể giúp di sản đến gần hơn với du khách, còn câu chuyện di sản lại giúp sản phẩm du lịch có thêm chiều sâu và xóa du lịch theo mùa.
Từ Đền Cửa Lục, có thể hình dung những tuyến trải nghiệm kết nối lịch sử nhà Trần với không gian biển Quảng Ninh; kết nối câu chuyện Bạch Đằng, Vân Đồn – Cửa Lục với hệ thống các điểm thờ Đức Thánh Trần; hoặc đơn giản hơn, tạo thành một điểm dừng văn hóa trong hành trình khám phá Bãi Cháy – Hạ Long.
Điều quan trọng là du khách không chỉ đến để thắp một nén hương rồi rời đi. Họ cần được biết vì sao ngôi đền có mặt ở đây, Đức Thánh Trần gắn với vùng nước này như thế nào, những cư dân nào từng giữ lửa hương cho đền và vì sao ký ức ấy vẫn được trao truyền đến hôm nay.
Đại lễ tưởng niệm 726 năm Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn hiển thánh vì thế không chỉ là một sinh hoạt tín ngưỡng thường niên. Trong dòng chảy du lịch Quảng Ninh đang chuyển mạnh sang gia tăng trải nghiệm và kết nối sản phẩm, đây cũng là dịp để nhìn lại giá trị của những điểm đến văn hóa nằm ngay trong lòng đô thị du lịch.
Giữa một Bãi Cháy ngày càng hiện đại, Đền Cửa Lục vẫn giữ cho mình một nhịp điệu chậm. Và chính khoảng lặng ấy có thể trở thành một phần hấp dẫn của hành trình Quảng Ninh – nơi du khách không chỉ ngắm một kỳ quan Vịnh Hạ Long, mà còn được trải nghiệm những giá trị văn hóa Di sản, tín ngưỡng và ký ức cộng đồng vọng lên từ bên mép nước Cửa Lục.
Vũ Phong Cầm
