Điện ảnh trẻ giữa thời đại phim ngắn và AI

Từ ngày 29/9 đến 2/10, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM tổ chức YOUTH CINEFEST 2026 với chủ đề “Mở khung hình – Phóng tầm mắt”, nhân dịp kỷ niệm 50 năm sự nghiệp đào tạo của Nhà trường.

Liên hoan tiếp nhận 135 phim ngắn thuộc ba thể loại phim truyện, phim tài liệu và phim hoạt hình từ sinh viên, cựu sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn TP.HCM. Qua tuyển chọn, 31 tác phẩm được vào vòng tranh giải chính thức.

Không dừng ở trình chiếu, YOUTH CINEFEST còn có Chợ dự án (Project Market), lựa chọn 12 dự án từ 41 hồ sơ để tham gia pitching trước Hội đồng giám khảo. Hoạt động này tạo cơ hội để các tác giả trẻ nhận phản hồi chuyên môn, gặp gỡ nhà sản xuất và tiếp cận môi trường sản xuất thực tế.

Làm phim trong thời đại AI

Sự phát triển của AI đang mở thêm nhiều công cụ cho người làm phim, từ xây dựng storyboard, tạo bản demo đến thử nghiệm hình ảnh. Nhưng cùng với đó là câu hỏi về cách sử dụng công nghệ sao cho không làm mất đi vai trò của người sáng tạo.

TS. Phạm Huy Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM, cho biết nhà trường ủng hộ việc ứng dụng AI vào một số công đoạn của quá trình làm phim, đặc biệt với các dự án ngắn, nhỏ. Tuy nhiên, ông cho rằng việc sử dụng công nghệ cần được kiểm soát, trong đó cần có những quy định cụ thể đối với đầu vào của sản phẩm AI.

Theo ông, AI có thể hỗ trợ quá trình sáng tạo nhưng chưa thể thay thế toàn bộ quá trình làm phim. Với người học, việc sử dụng công nghệ nên hướng đến mục tiêu hỗ trợ tư duy và sản xuất thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ.

Đây cũng là một trong những vấn đề đặt ra với điện ảnh trẻ khi phim ngắn ngày càng phổ biến trên các nền tảng mạng xã hội. Một sản phẩm có thể được tạo ra nhanh hơn, nhưng để hình thành một câu chuyện có giá trị vẫn cần tư duy, trải nghiệm và dấu ấn cá nhân của người làm phim.

Từ một khung hình đến một điểm đến

Với TP.HCM đang phát huy vai trò Thành phố Điện ảnh trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, câu chuyện về đào tạo và phát triển điện ảnh cũng mở rộng sang mối liên hệ với công nghiệp văn hóa và du lịch.

TS. Phạm Huy Quang cho rằng du lịch là một trong những lĩnh vực thụ hưởng từ công nghiệp văn hóa và công nghiệp giải trí. Theo ông, các nhà làm phim cần tăng cường phối hợp với đơn vị du lịch và địa phương để những bối cảnh, sự kiện và câu chuyện được tạo ra trong quá trình sản xuất có thể được ghi dấu, lưu giữ và tiếp tục khai thác cho du lịch.

Một địa danh xuất hiện trên màn ảnh vì thế có thể vượt khỏi vai trò của một bối cảnh. Khi câu chuyện đủ sức tạo kết nối với khán giả, hình ảnh về vùng đất có thể tiếp tục được tìm kiếm, khám phá và trở thành nguồn cảm hứng cho những hành trình ngoài đời thực.

Để làm được điều đó, theo TS. Phạm Huy Quang, người làm phim trẻ cần nhìn điện ảnh trong mối liên kết với hệ sinh thái rộng hơn, gồm du lịch, di sản, công nghiệp văn hóa và giải trí.

Bên cạnh 31 phim tranh giải, YOUTH CINEFEST 2026 còn có các chương trình chiếu phim, giao lưu, hội thảo và Chợ dự án. Diễn viên Hạnh Thúy, Đại sứ Truyền thông của Liên hoan, cho rằng đây là sân chơi để những người trẻ yêu phim ảnh có cơ hội thử sức và nghiêm túc hơn với hành trình làm nghề.

Trước đó, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cũng từng nhấn mạnh sự cần thiết của những sân chơi để người trẻ được thử, được sai và sửa sai trong quá trình làm phim.

Trong bối cảnh một đoạn video có thể được tạo ra chỉ với vài thao tác trên nền tảng số, giá trị của một sân chơi điện ảnh không chỉ nằm ở việc tạo thêm một sản phẩm để xem. Quan trọng hơn là tạo ra môi trường để người trẻ học cách kể một câu chuyện, làm việc với con người thật, không gian thật và những trải nghiệm có thật.

Từ một khung hình điện ảnh đến một câu chuyện về điểm đến, hành trình ấy mở ra khả năng để những nhà làm phim trẻ không chỉ bước vào nghề, mà còn góp thêm những cách kể mới về văn hóa, con người và du lịch Việt Nam.