Chương trình đi qua hai mạch thảo luận chính: xây dựng hệ sinh thái sáng tạo từ chính sách – nguồn lực – dữ liệu, và chuyển hóa di sản thành những giá trị mới thông qua thiết kế, sản phẩm và năng lực cộng đồng.
Bà Nguyễn Thị Hội An, Phó Giám đốc Sở VHTTDL TP Đà Nẵng, nhấn mạnh một môi trường sáng tạo cần nhiều hơn những người có ý tưởng – chính sách, nguồn lực, môi trường thử nghiệm và khả năng kết nối mới là điều giúp ý tưởng trở thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị thực tế. Bà Nguyễn Thị Hội An kỳ vọng chương trình tạo ra những kết nối cụ thể: cơ quan quản lý với cộng đồng sáng tạo, nghệ nhân với nhà thiết kế, người trẻ với giá trị truyền thống, chủ thể địa phương với doanh nghiệp và tổ chức trong lẫn ngoài nước.
Tại phiên “Chính sách, nguồn lực và định hướng phát triển Đô thị sáng tạo Hội An”, ông Nguyễn Viết Toàn – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo Đà Nẵng – chia sẻ về các chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo trong công nghiệp văn hóa, từ sở hữu trí tuệ, công nghệ, số hóa đến thị trường: sản phẩm sáng tạo cần được bảo hộ, xây dựng thương hiệu và tiếp cận những mạng lưới rộng hơn.
Các chuyên gia – ông Phạm Phú Ngọc (Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An), ông Kiều Việt Cường (Quyền Trưởng Đại diện UN-Habitat Việt Nam), ông Nguyễn Viết Toàn và ông Huỳnh Ngọc Tấn (Đồng Sáng lập FUSE) – cùng gặp nhau ở câu hỏi: làm sao Hội An vừa giữ nền tảng di sản, vừa tạo động lực phát triển mới.
Ông Phạm Phú Ngọc nhấn mạnh bảo tồn cần duy trì sức sống kinh tế, văn hóa, xã hội bên trong phố cổ, làng nghề và cộng đồng, đồng thời tạo không gian cho những thử nghiệm phù hợp. Ông Kiều Việt Cường chia sẻ gần ba năm UN-Habitat đồng hành cùng Hội An qua khảo sát, nâng cao năng lực và đối thoại, từng bước giúp thanh niên nhìn rõ hơn vai trò của mình trong tương lai đô thị. Ông Huỳnh Ngọc Tấn cho thấy dữ liệu có thể giúp thành phố nhận diện sức sống đô thị, hành vi du khách và cơ hội đưa trải nghiệm đến gần hơn với làng nghề, nghệ nhân và các không gian sáng tạo ngoài khu trung tâm.
Từ đó, UN-Habitat đề xuất một lộ trình học tập và thực hành sáng tạo liên tục cho người trẻ Hội An: làm quen với di sản, sáng tạo và phát triển bền vững ở bậc tiểu học; quan sát, nhận diện và thử giải quyết vấn đề ở THCS, THPT; kết nối nghệ nhân, chuyên gia, phòng thí nghiệm ở bậc đại học. Cùng với đó là nhu cầu hình thành những nhóm trẻ nòng cốt, tạo thêm bài toán thực tế để thanh niên tham gia và duy trì kết nối sau từng dự án – đặt nền tảng cho một lực lượng sáng tạo được chuẩn bị lâu dài, thay vì chỉ xuất hiện theo từng chương trình ngắn hạn.
Chuyển sang câu chuyện “Thiết kế bền vững và nâng cao năng lực chủ thể”, TS. KTS. Nguyễn Văn Nguyên – Nhà sáng lập Công viên Đất Nung Thanh Hà – mở đầu bằng kinh nghiệm từ Làng gốm Thanh Hà: Hội An có lợi thế khi di sản vẫn sống trong cộng đồng, nhưng giá trị sẵn có không tự tạo nên tương lai bền vững. Nghệ nhân, nhà nghiên cứu, nhà thiết kế, nghệ sĩ và người làm kinh doanh cần những không gian để gặp nhau, thử nghiệm và đưa tri thức từ ký ức đến sản phẩm mới.
Một đề xuất đáng chú ý: Hội An không nhất thiết cần một trung tâm sáng tạo lớn duy nhất. Thay vào đó, những làng nghề, xưởng thủ công, không gian nghệ thuật, bảo tàng, nhóm sáng tạo và cộng đồng có thể trở thành các hạt nhân nhỏ trong một mạng lưới chung, cùng chia sẻ nguồn lực, dữ liệu, chuyên gia và cơ hội hợp tác.
Thảo luận bàn tròn do TS. Hoàng Anh Đức điều phối, với TS. KTS. Nguyễn Văn Nguyên; bà Phạm Ngọc Trâm – nghệ sĩ thêu, nhà sáng lập Meo Meo Atelier và Kyara Hoi An; bà Nguyễn Thu Hà – Cố vấn cấp cao Trung tâm Đổi mới Sáng tạo, Đại học Quốc gia TP.HCM; và ông Dương Đức Ngọc – CEO Tonkin Agency.
Bà Phạm Ngọc Trâm đặt câu hỏi làm sao để người đến Hội An không chỉ ghé qua, mà có đủ thời gian ở lại, làm việc và hình thành những kết nối sâu hơn. Bà Nguyễn Thu Hà phân biệt sáng tạo và đổi mới sáng tạo, nhấn mạnh phát triển sản phẩm nên bắt đầu từ vấn đề và nhu cầu thực tế, thay vì từ điều người làm đang có. Ông Dương Đức Ngọc nói về sự kế tục làng nghề: nếu kỹ năng và tri thức chỉ được lưu lại bằng tư liệu mà không có người tiếp nối, làng nghề cuối cùng có thể chỉ còn lại phần vật thể.
Sau các phiên thảo luận, chương trình chuyển từ nói về kết nối sang thực hành kết nối – đại biểu tham quan triển lãm, gian hàng và bài thi chung khảo Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo Hội An, rồi trực tiếp trao đổi với các chủ thể đang hoạt động tại địa phương. Khép lại chương trình là lời mời tham gia Mạng lưới Kết nối Sáng tạo Hội An – những nhu cầu hợp tác, nguồn lực và đề xuất ghi nhận tại tọa đàm sẽ trở thành đầu vào cho các hoạt động tiếp nối sau Tuần lễ.
