Không gian lễ hội được phủ bởi sắc xanh của những gói cốm mới, các sản phẩm nông nghiệp và hàng OCOP của địa phương. Từ những gian hàng nhỏ, sản vật của vùng Tú Lệ được giới thiệu trực tiếp đến du khách, trong đó cốm là điểm nhấn xuyên suốt các hoạt động.
Cốm không chỉ xuất hiện trên các gian hàng mà trở thành nội dung xuyên suốt của lễ hội. Du khách có dịp trực tiếp quan sát quy trình làm cốm nếp tan, từ những hạt lúa nếp non đến khi thành phẩm. Hoạt động trình diễn giã cốm giúp một công đoạn quen thuộc trong đời sống sản xuất của người dân trở thành trải nghiệm dành cho du khách.
Với người dân Tú Lệ, làm cốm vốn gắn với mùa vụ và nhịp sống của cộng đồng. Khi lúa nếp bắt đầu vào mùa, những hạt nếp non được thu hoạch và chế biến thành cốm. Sản phẩm vì thế không chỉ mang giá trị ẩm thực mà còn gắn với câu chuyện về đất đai, mùa màng và kinh nghiệm của người dân địa phương.
Đưa quy trình làm cốm vào lễ hội cũng là cách để sản vật được giới thiệu bằng chính câu chuyện phía sau nó. Thay vì chỉ mua một gói cốm, du khách có thể nhìn thấy cách sản phẩm được tạo ra, tìm hiểu về nguyên liệu và cảm nhận rõ hơn mối liên hệ giữa món ăn với đời sống vùng đất.
Bên cạnh các hoạt động liên quan đến cốm, lễ hội còn mang đến nhiều không gian để du khách tiếp cận văn hóa địa phương. Các phần thi trình diễn trang phục dân tộc, giã bánh giầy, chọi dê cùng các trò chơi dân gian như đẩy gậy, đi cà kheo, bịt mắt bắt vịt… tạo nên không khí sôi nổi trong suốt thời gian diễn ra sự kiện.
Các hoạt động không chỉ phục vụ nhu cầu vui chơi mà còn tạo cơ hội để những nét sinh hoạt truyền thống được thể hiện trực tiếp. Du khách có thể đứng xem, tham gia và trò chuyện với người dân thay vì chỉ tiếp cận văn hóa địa phương qua những sản phẩm trưng bày.
Tham gia lễ hội cùng gia đình, chị Giàng Thị Hoan, người Mông ở địa phương, cho biết chị vui khi các hoạt động văn hóa được tổ chức ngay tại quê mình. Với gia đình chị, lễ hội cũng là dịp để các con có thêm cơ hội tìm hiểu về những phong tục, trò chơi và trang phục của các dân tộc.
“Gia đình tôi đến lễ hội để tham gia các hoạt động và xem mọi người làm cốm. Tôi thấy vui vì những phong tục, trò chơi và trang phục của các dân tộc được đưa vào lễ hội để mọi người cùng biết đến. Các con tôi cũng có dịp hiểu hơn về văn hóa của quê mình”, chị Hoan chia sẻ.
Câu chuyện của gia đình chị Hoan cũng cho thấy một khía cạnh khác của lễ hội: đây không chỉ là sự kiện dành cho du khách mà còn là không gian để người dân địa phương cùng tham gia và trải nghiệm. Những hoạt động vốn thuộc về đời sống cộng đồng được đưa vào một sự kiện du lịch nhưng vẫn giữ sự hiện diện của chính người dân – những chủ thể của văn hóa bản địa.
Tại các gian hàng, người dân trực tiếp giới thiệu cốm, nông sản và sản phẩm địa phương đến khách tham quan. Đây cũng là điểm đáng chú ý khi một sản vật địa phương được đưa vào phát triển du lịch. Cốm Tú Lệ không chỉ được xem như một đặc sản để du khách mua về sau chuyến đi mà có thể trở thành điểm bắt đầu cho nhiều trải nghiệm khác: tìm hiểu mùa vụ, xem cách làm cốm, thưởng thức sản phẩm, khám phá ẩm thực và tiếp cận đời sống văn hóa của cộng đồng.
Cùng với cốm, những sản phẩm OCOP và nông sản địa phương được giới thiệu tại lễ hội góp phần mở rộng câu chuyện về sản vật Tú Lệ. Mỗi gian hàng trở thành một điểm dừng để du khách tìm hiểu thêm về những gì được làm ra từ vùng đất này, thay vì chỉ đến tham quan cảnh quan rồi rời đi.
Việc tổ chức lễ hội vào thời điểm mùa thu cũng tạo thêm một điểm nhấn cho hành trình khám phá Tú Lệ. Đây là thời điểm vùng cao bước vào mùa lúa chín, khi cảnh quan ruộng đồng, sản vật và các hoạt động cộng đồng cùng tạo nên một không gian du lịch đặc trưng.
Lễ hội Cốm “Hương sắc mùa thu Tú Lệ” qua đó không chỉ tạo một điểm hẹn cho du khách trong mùa thu mà còn mở thêm không gian để cộng đồng giới thiệu những giá trị vốn có của địa phương. Từ hạt nếp non của đồng ruộng đến những gian hàng tại lễ hội, câu chuyện về cốm được nối dài thành câu chuyện về mùa vụ, văn hóa và sinh kế của người dân Tú Lệ.
